Kadınlar İçin, Kadınların Anlatısı: Christina Rossetti’nin “Goblin Market” Şiirinde Kız Kardeşliğin Çok Bağlamlı Bir Yorumu

Öz

Christina Rossetti’nin alegorik şiiri “Goblin Market”, çoklu bağlamsal perspektifler üzerinden yorumlanabilecek motifler,
metaforlar, semboller ve temalar bakımından oldukça zengindir. Şiirde sunulan kız kardeşlik olgusunun anlamının büyük bir
kısmı alımlama kuramına dayansa da, bu nüanslı yorumların bazı yönleri Rossetti’nin, kadınların kimliğini, toplumsal konumunu
ve hareket alanını fallogosentrik bir toplumda pasif katılımcılar olarak belirleyen Viktorya dönemi toplumsal yapısına yönelttiği
bilinçli eleştirinin bir sonucudur. Rossetti, şiiri bir araç hâline getirerek kadın dayanışması, kadınların özgürleşmesi ve bedensel
özerklik kavramlarını öne çıkarır; toplumsal cinsiyet rollerini tersyüz ederek ve on dokuzuncu yüzyılın ataerkil normlarına
karşı direnerek bu temaları doruk noktasına taşır. Kız kardeşlik bağı ve kadınlar arası dostluğun özgün temsili, hem Rossetti’nin
öznel deneyimlerinin bir yansıması hem de yaşadığı dönemin sosyolojisine dair nesnel kavrayışının bir ürünüdür. Bu nedenle
şiir, Rossetti’nin radikal feminizmin argümanlarını destekleyen edebi katkısının kalıcı mirasını simgelemekle kalmaz, aynı
zamanda toplumsal cinsiyet politikalarının tarihsel ilerleyişine dair diyalektik bir işlev de görür. Rossetti yalnızca kadınların
ekonomik özgürlüklerine yönelik toplumsal adaletsizlikleri sorgulamakla kalmaz, onlara dayatılan mali yoksunluğu da kınar.
Şair, toplumun din kurumu aracılığıyla sunduğu ve bu nedenle kolayca ihlal edilemeyen erkek egemenliği ve toplumsal
cinsiyet eşitsizliği kavramlarını incelikle eleştirir. Bu açık kusurları belirtmenin yanı sıra, şiirde birden fazla karşı söylemi
anlatılaştırarak bu sorunların nasıl çözülebileceğine dair olası yollar da önerir. “Goblin Market”in postmodern bir okuması,
anlatı içinde yer alan ve kız kardeşlerin özgürleşmesini betimlemede işlevsel hâle gelen queer kuramın temel unsurlarını açığa
çıkarır. Şiirde hastalık, hayatta kalma ve farklı bedenlenmişliklerin temsili ise engellilik çalışmaları perspektifinden ele alınabilir.
Bu makale, şiirin özellikle kadın yazını bağlamındaki büyük önemini ortaya koymayı amaçlamaktadır; zira eser, yalnızca önceki
edebi geleneklerden bir sapma olarak değil, aynı zamanda kendi zamanının çok ötesinde yeni gelenekler kuran bir metin olarak işlev
görmektedir.